Tục chơi còn của người Thái Tây Bắc

Tục chơi còn của người Thái Tây Bắc

Chơi còn là sinh hoạt không thể thiếu trong đời sống văn hoá của người Thái Tây Bắc. Đó không chỉ là môn thể thao giải trí lành mạnh, mà còn mang mầu sắc tâm linh và ẩn chứa những ý nghĩa nhân sinh cao đẹp.

Còn vòng: Chôn một cột bằng tre hoặc hóp còn tươi, cao từ 10m đến 15m, trên ngọn làm một vòng tròn rộng từ 30 cm đến 40 cm, bịt bằng giấy đỏ. Ai ném thủng được coi là sẽ gặp nhiều may mắn và được thưởng, phần thưởng tuỳ theo có thể là đôi chén rượu.

Còn xai: Nam thanh nữ tú chia làm hai hàng. Bên tung, bên đón. Nếu ai bắt trượt làm quả còn rơi xuống đất sẽ phải có tặng vật cho người tung: Khăn piêu, vòng bạc. Dây còn như sợi dây tình từ tay người này trao gửi đến tay người khác, với bao điều thầm kín. Sau cuộc chơi nhiều đôi đã được xe duyên thắm, nên vợ nên chồng.

Còn xổm: Người chơi đứng thành vòng tròn, xen kẽ một nam một nữ, có thể đông tới vài trăm người. Người chơi bắt buộc phải tung theo thứ tự vòng tròn, ai cũng được chơi bình đẳng. Cách chơi còn này chỉ có ở Mường Lò (Yên Bái).

nem+con001 Tục chơi còn của người Thái Tây Bắc

Trò ném còn của người Thái thường tổ chức vào các dịp lễ hay Tết Nguyên Đán

Truyền thuyết của người Thái kể rằng, tục chơi còn có nguồn gốc từ thời Hùng Vương; khi vua Hùng mở hội đón tiếp các bộ lạc đã sáng tạo ra trò chơi này để nhân dân cùng vui chơi. Ngày nay có 3 cách chơi còn truyền thống vẫn được lưu truyền là:

nem+con005 Tục chơi còn của người Thái Tây Bắc

trò chơi diễn ra ở khu đât rộng, thu hút bà con trong bản tới xem

Quả còn thường làm bằng vải mầu đỏ, đen, trắng, khâu thành hình vuông, trong nhồi hạt bông, thóc giống, muối ăn và một ít trấu. Quả còn được đính năm tua mầu, bốn tua ở bốn góc và dây đáy tượng trưng cho thân rồng đính chín tua so le nhau. Quả còn tượng trưng cho đầu rồng ấp ủ hạt giống chờ ngày nảy mầm, sinh sôi. Dây còn làm bằng sợi dây bông se, to bằng đầu đũa hoặc bằng vải khâu hình ống, dài bằng cánh tay chủ còn. Dây còn tượng trưng cho thân rồng, có chín tua đính so le suốt dây còn. Đó là biểu tượng của chín tia nắng, tám tia mưa, khí hậu thời tiết ôn hòa. Tua còn làm bằng sợi nhiều màu sắc hoặc các mảnh vụn vải màu ghép lại, dài bằng ngón tay người chủ. Tua còn tượng trưng cho râu rồng đồng thời biểu tượng của cây cỏ, hoa lá.

 Tục chơi còn của người Thái Tây Bắc

người chơi phải ném qua vòng tròn mới giành chiến thắng

Khi chơi còn người Thái Tây Bắc thường hát:

“Chúng ta cùng nhau cầm dây còn ném đi cái úa vàng, nắm dây còn quăng đi cái đau ốm.

Bắt lấy cái tốt đẹp về mình, đón lấy cái phúc, tuổi thọ về ta.”

 Tục chơi còn của người Thái Tây Bắc

các cô gái Thái duyên dáng trong ngày hội

Trò chơi ném còn vừa mang tính văn hóa lại vừa mang tính thể thao, rèn luyện sự tinh tế, khéo léo, tài tình, ước lệ và duyên dáng, nhẹ nhàng khi tung, khi bắt; Vừa kết hợp các động tác toàn thân, vừa sảng khoái tinh thần, vừa được giao lưu, tỏ tình, đoàn kết, vui vẻ.

tungcon2 2 Tục chơi còn của người Thái Tây Bắc

chơi còn trở thành một nét văn hóa của người Thái

khi tổ chức hội thi ném còn, quả còn ném thường hướng về đầu nguồn sông hay suối, chính là hướng về các bản làng người Thái vì người Thái thường sinh sống bên đầu nguồn con nước. Có lẽ vì thế, trò chơi ném còn vẫn trường tồn, trở thành trò chơi dân gian vui nhộn và thu hút nhiều người hào hứng tham gia nhất. Cánh chơi ném còn rất đơn giản, chỉ cần người chơi chia làm hai đội, đứng hai đầu cây tre và dùng quả còn xoay tròn ném lên vòng tròn treo trên đầu cây tre. Nếu đội nào ném trúng thủng vòng tròn thì thắng cuộc. 

nem+con004 Tục chơi còn của người Thái Tây Bắc

múa xòe được biểu diễn sau mỗi phần lễ

Sau ngày hội tung còn, người phụ nữ, người sinh ra và nuôi dưỡng niềm vui và hạnh phúc giữ trọng trách cất giữ quả còn, như cất giữ nâng niu những hạt giống quí báu cùng bao lời khẩn cầu thiêng liêng. Ngày nay người Thái Tây Bắc vẫn giữ gìn và trân trọng tục chơi còn. Trong những ngày lễ hội, ngày xuân, quả còn lóng lánh sắc màu cùng lời khắp giao duyên bay giữa bầu trời Tây Bắc chuyên chở bao khát vọng và niềm tin về tình yêu cuộc sống.

Tagged with