Khăn Piêu, một nét độc đáo trong văn hóa Thái

Khăn Piêu, một nét độc đáo trong văn hóa Thái

Người Thái cư trú ở nhiều nơi trên đất nước ta, nhưng tập trung đông nhất là ở các tỉnh Tây Bắc: Sơn La, Lai Châu…. Ngoài sức hấp dẫn của trang phục, khăn piêu của phụ nữ Thái mang một nét riêng thật hấp dẫn, độc đáo.Chiếc khăn Piêu là một vật không thể thiếu đối với đời sống văn hóa tinh thần của dân tộc Thái.

 Chỉ trừ một bộ phận phụ nữ ngành Thái trắng đội nón tát, còn đa số phụ nữ Thái Mường Thanh (Lai Châu), Mường La (Sơn La), Mường Lò (Lào Cai), đều đội khăn vải. Khăn vải dùng để đội trên đầu người Thái gọi là piêu. Piêu có nhiều loại khác nhau, có loại được thêu hoa văn bằng chỉ màu sặc sỡ, có loại chỉ là một tấm vải bông nhuộm chàm, tùy từng vùng, từng địa phương mà piêu có những sắc thái riêng của nó. Piêu có tác dụng che đầu khi nắng gió, làm ấm đầu khi mùa đông giá lạnh… Piêu còn là vật trang sức quan trọng của các cô gái Thái trong sinh hoạt hằng ngày, nhất là trong lúc đi chơi hay dự lễ hội… 

 Khăn Piêu, một nét độc đáo trong văn hóa Thái

khăn Piêu là biểu tượng đẹp cho văn hóa các dân tộc Thái

 Khăn Piêu của người Thái được làm từ loại vải bông tự dệt. Trước khi thêu, miếng vải được chọn làm khăn đội đều phải nhuộm chàm. Chàm là màu nền để trên đó người phụ nữ Thái thêu lên các họa tiết, hoa văn bằng các loại chỉ màu (xanh, đỏ, tím, vàng, da cam….) ở hai đầu khăn. Một chiếc Piêu hoàn chỉnh phải mất thời gian từ hai đến bốn tuần. Piêu Thái được tập trung trang trí ở hai đầu. Trước khi thêu, họ ghép mảnh vải đỏ làm viền, vừa bọc cho sợi ở các đầu khăn khỏi bị xổ ra, vừa giới hạn diện tích trang trí ở đầu khăn. Trước khi thêu, các cô gái làm những chiếc cút để đính vào Piêu, có thể làm nhiều cút Piêu một lúc rồi dùng dần. Cút Piêu được làm từ một mảnh vải đỏ rộng khoảng 1 cm, bên trong bọc lõi chỉ rồi cuộn tròn lại. Cuộn vải tròn được khâu vắt thành một hình tròn rồi quấn dây vải lại theo hình trôn ốc, sau đó được quấn thêm các loại chỉ màu thành các múi trong hình tròn. Các cút sau khi làm xong được ghép lại rất khéo léo vào đầu Piêu.

khanpieu004 Khăn Piêu, một nét độc đáo trong văn hóa Thái

một chiếc khăn Piêu được thêu hoàn chỉnh

 Các loại đường khâu đều do phụ nữ Thái tự sáng tạo, có nhiều kiểu: móc xích, chân rết, xương cá… Cũng như nhiều vật dụng khác như cúc áo, chắn song cửa sổ, bậc thang nhà sàn…, cút Piêu được thiết kế theo quan niệm số lẻ. Bình thường phụ nữ Thái đội Piêu có cút chùm 3, nhưng họ quan niệm khi tặng Piêu cho người bậc trên, người mình quý trọng, kính yêu thì Piêu phải có cút chùm 5 trở lên.Trong đám cưới của người Thái, khăn Piêu là tặng vật quí con dâu dành tặng bố mẹ chồng và anh em nhà chồng

khanpieu003 Khăn Piêu, một nét độc đáo trong văn hóa Thái

thể hiện sự khéo léo của người con gái thái

 Khi đội khăn Piêu thể hiện cho thần linh che chở trên đầu người ta. Khăn Piêu thể hiện cho sản phẩm của vật chất và tinh thần trong cộng đồng người Thái. Nó là vật biếu tặng linh thiêng để bảo vệ che chở cho linh hồn của cô gái đấy. Họ cho rằng trên đầu của con người có vị thần cai quản tất cả những bộ phận của con người  chúng ta. Thành ra khăn Piêu là nơi bảo vệ cho Hua văn. Hua là đầu, văn là linh hồn. Chính vì thế người Thái rất sợ bị gõ vào đầu.

 Khăn Piêu, một nét độc đáo trong văn hóa Thái

nét đẹp duyên dáng của những cô gái thái trắng

Chiếc khăn Piêu được coi là thước đo đánh giá về sự khéo léo, chăm chỉ của các cô gái thái. Có một bài dân ca nói về chiếc khăn đội đầu của người Thái với những câu thơ:

   “ Em xe sợi thành vóc hoa dâu
        Em dệt cửi thành gấm vân chéo
    Em dệt tơ thành đóa hoa vàng
                  Người các bản các phường muốn khóc
    Đều ước ao được em thêu khăn”.

khanpieu007 Khăn Piêu, một nét độc đáo trong văn hóa Thái

người phụ nữ thái luôn gắn liền với khung dệt

 Khi trai gái yêu nhau, họ nhờ chiếc khăn Piêu nói hộ lòng mình. Lúc xa nhau, các cô gái thường tặng chàng trai mình yêu chiếc khăn Piêu đẹp nhất làm cầu nối tình yêu. Đối với chàng trai, khăn Piêu ghi dấu tài hoa, hơi ấm bàn tay cô gái mình yêu. Trai gái Thái ở Sơn La khi yêu nhau mà không lấy được nhau, cô gái đến xin lại chiếc Piêu của mình đã tặng. Vào dịp lễ hội, khi chàng trai ném còn, nếu cô gái không bắt được phải đem khăn Piêu ra tặng. Nhiều khi vì cớ đó mà họ yêu nhau. Nếu cô gái không yêu chàng trai thì có thể đem vật khác đến xin lại chiếc khăn Piêu của mình.

khanpieu006 Khăn Piêu, một nét độc đáo trong văn hóa Thái

những cô gái Thái đen với khăn Piêu đội đầu

 Chiếc khăn Piêu được xem là một biểu tượng tình yêu đối với người Thái. Họ ví những tình yêu ngắn ngủi như “đời Piêu, đời vải”, đôi lứa chia tay giống như “Piêu lụa xoạc đôi”.

 

Tagged with