Cùng người Thái đón tết Kin Chiêng

Cùng người Thái đón tết Kin Chiêng

Kin Chiêng là tết truyền thống lớn nhất của người Thái. Đây là ngày lễ quan trọng và được tổ chức hàng năm vào tháng Giêng âm lịch sau khi họ đã hoàn thành việc thu hoạch bông lúa và xây dựng gia đình cho con cái. Người Thái có ít lễ tết hơn các dân tộc khác nên họ đón tết Kin Chiêng long trọng và rộn ràng. Cùng người Thái đón tết Kin Chiêng để khám phá thêm những phong tục lâu đời của con người vùng núi Mộc Châu này.

Tết Kin Chiêng được tổ chức sau khi mà người dân tộc Thái hoàn thành việc thu hoạch bông lúa, vụ màu trên nương rãy . Tức là tết sẽ bắt đầu rục rịch từ cuối tháng chạp ( tháng 12). Khi bắt đầu giữa tháng Chạp là trên nương rẫy bản Thái bắt đầu nhộn nhịp hình ảnh người nông dân xuống đồng gặt lúa, thu hoạch nông phẩm trong không khí vui vẻ và nhộn nhịp. Họ đang cố gắng hoàn thành công việc càng sớm để có thời gian dọn dẹp nhà cửa. Sau khi công việc đồng ác xong xuôi cũng là lúc các gia đình xây dựng hạnh phúc cho con cái của mình. Và sau đó là chuẩn bị mọi thứ đón tết truyền thống Kin Chiêng.

Sau khi xong xuôi mọi việc đồng ác cũng như gia đình, người dân tộc Thái bắt đầu đi chợ mua sắm đồ đạc mới cho ngôi nhà với mong muốn năm mới no đủ và may mắn. Họ cũng lên chợ để sắm đồ ăn, đồ làm bánhchưng và hơn hết là ai cũng mua cho mình những bộ đồ mới diện chơi Tết. Phiên chợ cuối năm ở đây vào ngày 25 tháng chạp, lúa này tấp lập người ở các nơi khác thậm chí là người miền xuôi lên đây hoà cùng không khí nhộn nhịp của người bản Thái đi sắm sửa. Ở chợ lúc này có đầy đủ các loại thức ăn, đồ dùng cũng như quần áo để mọi người có thể lựa chọn. Không gian rộng lớn hoà cùng dòng ngườ và sắc màu đa dạng của các mặt hàng tạo lên bức tranh cuộc sống sinh động.

cung nguoi thai don tet kin chieng Cùng người Thái đón tết Kin Chiêng

Phiên chợ cuối năm trước tết Kin Chiêng của người Thái diễn ra vào 25 tháng chạp.

Mua sắm đồ đạc xong, cả gia đình cùng dọn dẹp nhà cửa, tổng vệ sinh và sửa sang đường lối trên khắp các bản để đón năm mới tràn đầy niềm vui và may mắn. Không khí tết dường như đã về tới bản, người dân vui vẻ làm vệc và trò chuyện cùng nhau. Lúc này đã là khoảng 28 tháng chạp rồi và chỉ còn 1,2 hôm nữa là đến ngày tết chính. Nhiều người kể lại, không khí trước tết là lúc nhộn nhịp và vui nhất, có khi còn vui hơn những ngày tết chính.

cung nguoi thai don tet kin chieng5 Cùng người Thái đón tết Kin Chiêng

Nguyên liệu để làm bánh chưng gồm có gạo nếp trắng, đỗ xanh, thịt lợn và gạo nếp đen.

Đến ngày 29 là lúc cả nhà quay quần ngồi gói bánh chưng, người cọ lá, người gói và chằng bánh. Sau khi bánh được gói xong sẽ được luộc trong một chiếc nồi to rồi tất cả mọi người ngồi xung quanh hát hò, reo ca. Một nét đặc biệt là bánh chưng của người Thái được gói theo nhiều hình dạng khác nhau và mỗi hình dáng mang nét tượng trưng riêng: nếu như hình vuông tượng trưng cho đất thì ở đây theo tục của họ thì bánh chưng hình vuông tượng trưng cho chiếc gùi; cái gậy được thể hiện ở hình dài và hình tròn; và có cả hình đuôi con ốc kẹp đôi, kiểu bánh hai nửa. Hơn hết nguyên liệu làm bánh chưng nơi đây còn có thêm món gạo nếp đen thơm ngon.

cung nguoi thai don tet kin chieng1 Cùng người Thái đón tết Kin Chiêng

Bánh Chưng đón tết Kin Chiêng của người Thái có nhiều hình dạng khác nhau.

Bánh chưng gói xong sẽ là tới công việc luộc, chúng sẽ được luộc mất khoảng một ngày, tức là ngày 30 là lúc người dân dành thời gian luộc bánh trưng. Sẽ có người chịu trách nhiệm trông coi nồi bánh để có mẻ bánh ngon nhất, còn lại dành cho công việc thịt lợn. Ở trên bản Thái, cứ ngày 30 tết là các gia đình thịt một con lơn to nhất để thờ cúng tổ tiên và ăn trong những ngày tết. Còn đến tối 30, các nhà sẽ thịt 2 con gà để làm lễ gọi hồn cho những người đã mất trong gia đình.

cung nguoi thai don tet kin chieng6 Cùng người Thái đón tết Kin Chiêng

Tục gọi hồn trước tết Kin Chiêng của người Thái.

Một tục nữa khá đặc biệt trước khi bước sang năm mới là người Thái thường cùng nhau rửa tội. Tất cả phụ nữ ra bến nước gội đầu với mong muốn rửa sạch sẽ những tội lỗi của năm cũ để đón năm mới. Chúng đã trở thành nét đẹp văn hoá bao đời nay ở nơi đây. Trước khi bước sang tết Kin Chiêng, các em nhỏ cũng mang những đồ đạc trong nhà ra bến nước này để rửa, còn các ông bố sẽ mang chiếu ma trên bàn thờ giặt và thay một chiếc chiếu mới lên bàn thờ.

cung nguoi thai don tet kin chieng4 Cùng người Thái đón tết Kin Chiêng

Phụ nữ Thái gội đầu ở bến nước để xua đi những tội lỗi, điều không may để đón những may mắn cho năm mới.

Mâm cúng tổ tiên đêm giao thừa thường không thể thiếu nội tạng của con lợn và phải đặt 3 chiếc bánh chưng lên bàn thờ thắp hương. Họ cũng có một bữa cơm quay quần trước giao thừa, mọi người cùng uống nước luộc bánh chưng tránh đau bụng và hi vọng đông đảo khách tới ăn rồi ngủ lại đem may mắn cho năm mới. Họ cũng thường đón giao thừa thâu đêm, không ai ngủ mà để diện sáng tới sáng đón tết Kin Chiêng.

cung nguoi thai don tet kin chieng2 Cùng người Thái đón tết Kin Chiêng

Mâm cúng tổ tiên của người Thái có nhiều món ăn khác nhau.

Mọi thức ăn, thức uống và đồ đạc dùng để cúng trong khắc giao thừa sẽ được chuẩn bị đầy đủ trước. mân cúng sẽ không thể thiếu bánh, xôi đồ, cá kho, cơi trầu, ấm trà xanh, 8 chén rượu…tất cả chúng được xếp vào một chiếc thúng. Và những vật dụng như vải thổ cẩm, khăn váy quần áo, vòng cổ, vòng tay….Tất cả thành viên cùng nhau đón tiếp tổ tiên sau khi cúng giao thừa xong.

Bước sang mùng 1 là bắt đầu năm mới, mọi người trong nhà sung sính áo quần, trang sức mới đón tết Kin Chiêng. Đặc biệt là người vợ và con dâu sẽ phải mặc trang phục truyền thống để dọn mâm cỗ tại gian ma nhà. Nếu có dịp đến bản Thái vào ngày tết Kin Chiêng một lần, bạn sẽ thấy phong tục đặt mâm cỗ, đồ ăn ở đây lạ và phức tạp. Lễ vật phải được đặt ở 2 mâm, một mâm lớn bên nhà nội “pàn luông” và mâm nhỏ hơn đặt bên bà ngoại gọi là “pàn nọi”, lá dong sẽ dùng để đậy lên 2 mâm cỗ này. Điều lạ là để đi tới chỗ đặt mâm cỗ thì người ta phải nghỉ 2 lần tới lần thứ 3 mới đặt cố định mâm xuống. Và mâm phải được đặt ở vị trí trang trọng nhất ngay sát cạnh bàn thờ ma nhà.

 Cùng người Thái đón tết Kin Chiêng

Mọi người xum vay bên mâm cơm chúc mừng tết Kin Chiêng.

Bày mâm, dâng và cúng lễ vật xong cũng mất vài tiếng đồng hồ, sau đó họ bày mâm ra ngồi ăn và chúc tết nhau. Ngày đầu năm, người Thái có tục xông đất, tục lấy nước dưới suối về rủa mặt và uống để cầu may. Trong dịp tết cũng là lúc nhiều trò chơi dân gian diễn ra để trai gái thanh niên trong làm tham gia gắn kết tình đoàn kết của bản.

Trong những ngày tết thì các gia đình cũng chúc tết ông bà nội ngoại, gia đình và hàng xóm. Tết Kin Chiêng kéo dài tới tận mùng 6, đến tối mùng 6 người dân tộc Thái mới cúng để tiễn tổ tiên về trời. Sau đó từ họ lại bắt đầu cho mùa mới, những công việc thường ngày sau thời gian nghỉ tết Kin Chiêng.

Nếu muốn khám phá thêm về tết Kin Chiêng thì bạn hãy đến Mộc Châu vào tầm cuối tháng chạp nhé để có thể tìm hiểu, chứng kiến những phong tục tết nơi đây.

Ly Ly ( Ảnh- Internet)



BÌNH LUẬN, ĐẶT CÂU HỎI?